شیر سرویس (Service Valve) یا بال ولو
شیر سرویس یا بال ولو (Ball Valve) یکی از تجهیزات مهم در سیستمهای تبرید، تهویه مطبوع و خطوط انتقال سیالات است که برای قطع و وصل جریان، جداسازی بخشهای مختلف سیستم و انجام عملیات سرویس و تعمیرات مورد استفاده قرار میگیرد. ساختمان اصلی بال ولو شامل یک بدنه فلزی، یک گوی سوراخدار (Ball)، دسته یا عملگر و آببندها است. با چرخاندن دسته معمولاً به اندازه ۹۰ درجه، سوراخ موجود در گوی در مسیر جریان قرار گرفته و شیر باز میشود؛ با چرخش مجدد، گوی مسیر عبور سیال را مسدود میکند.
کاربردهای شیر سرویس
- قطع و وصل جریان مبرد یا سیال
- جداسازی تجهیزات هنگام تعمیر و سرویس
- تسهیل عملیات شارژ و تخلیه مبرد
- استفاده در خطوط مکش و دهش سیستمهای تبرید
- امکان انجام عملیات سرویس بدون تخلیه کامل سیستم، در صورت طراحی مناسب سیستم
- کنترل و ایزولهکردن بخشهای مختلف مدار
مزایای بال ولو
بال ولو به دلیل ساختار ساده و عملکرد سریع، افت فشار نسبتاً کمی در حالت کاملاً باز ایجاد میکند. همچنین آببندی مناسب، عمر کاری بالا و قابلیت قطع سریع جریان از مزایای آن محسوب میشود.
نکات مهم در انتخاب
هنگام انتخاب شیر سرویس باید عواملی مانند نوع سیال یا مبرد، فشار و دمای کاری، سایز لوله، جنس بدنه و آببندها، نوع اتصال و محدوده کاربرد در نظر گرفته شود. همچنین شیر باید از نظر فشار کاری و سازگاری مواد با مبرد و روغن سیستم، مشخصات مناسب را داشته باشد.
نکات ایمنی
قبل از بازکردن یا تعویض شیر سرویس، باید فشار سیستم و شرایط کاری آن بررسی شود. در سیستمهای تحت فشار، بازکردن اتصالات بدون تخلیه و ایمنسازی مناسب میتواند خطرناک باشد. همچنین در هنگام کار با مبردها باید الزامات ایمنی و زیستمحیطی مربوط به نوع مبرد رعایت شود.
